1.0Gselectionhttps://gselection.am/enselection2020https://gselection.am/en/author/selection2020/rich600338<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="0gDEe3COpa"><a href="https://gselection.am/en/product/chakndex-237/">Table Beet Bordo-237</a></blockquote><iframe sandbox="allow-scripts" security="restricted" src="https://gselection.am/en/product/chakndex-237/embed/#?secret=0gDEe3COpa" width="600" height="338" title="“Սեղանի Ճակնդեղ Բորդո-237” — Gselection" data-secret="0gDEe3COpa" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no" class="wp-embedded-content"></iframe><script type="text/javascript"> /* <![CDATA[ */ /*! This file is auto-generated */ !function(d,l){"use strict";l.querySelector&&d.addEventListener&&"undefined"!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll('iframe[data-secret="'+t.secret+'"]'),o=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret="'+t.secret+'"]'),c=new RegExp("^https?:$","i"),i=0;i<o.length;i++)o[i].style.display="none";for(i=0;i<a.length;i++)s=a[i],e.source===s.contentWindow&&(s.removeAttribute("style"),"height"===t.message?(1e3<(r=parseInt(t.value,10))?r=1e3:~~r<200&&(r=200),s.height=r):"link"===t.message&&(r=new URL(s.getAttribute("src")),n=new URL(t.value),c.test(n.protocol))&&n.host===r.host&&l.activeElement===s&&(d.top.location.href=t.value))}},d.addEventListener("message",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener("DOMContentLoaded",function(){for(var e,t,s=l.querySelectorAll("iframe.wp-embedded-content"),r=0;r<s.length;r++)(t=(e=s[r]).getAttribute("data-secret"))||(t=Math.random().toString(36).substring(2,12),e.src+="#?secret="+t,e.setAttribute("data-secret",t)),e.contentWindow.postMessage({message:"ready",secret:t},"*")},!1)))}(window,document); /* ]]> */ </script>https://gselection.am/wp-content/uploads/2020/12/oie_294958lMVwS5od.jpg405540Ճակնդեղը խաչաձաև փոշոտվող բույս է: Փոշոոտվում է գլխավորապես քամու և մասամբ՝ միջատների միջոցով: Ճակնդեղի բոլոր մշակովի այլատեսակները՝ սեղանի, շաքարի և կերի, հեշտությամբ խաչաձևում են իրար հետ և նրանցից յուրաքանչյուրը՝վայրի ճակնդեղի հետ: Այդ պատճառով էլ նրա սերմերը պետք է բուծել այլ սորտերի սերմնաբուծական ցանքերից 1.5-2 կմ տարածական մեկուսացման պայմաններում: Սերմնաբողբոջների բեղմնավորումից մինչև սերմերի լրիվ հասունացումը տևում է 60-65 օր,իսկ սերմնակալները դաշտում տնկելուց մինչև սերմերի հասունացումը՝ 120-125 օր: Տարբեր սորտերի 1000 կնձիկի կշիռը 15-25 գրամ է: Ճակնդեղն ունի փարթամ վերգետնյա զանգված, իր տերևների միջոցով ծախսում է մեծ քանակությամբ ջուր, որի պատճառով բարեխառն խոնավության պահպանումը ամբողջ վեգետացիայի շրջանում համարվում է բարձր բերք ստանալու կարևոր պայմաններից մեկը: Ճակնդեղը ջրի առավել մեծ պահանջ է զգում հունիս,հուլիս և օգոստոս ամիսներին, երբ եղանակը չոր է և տաք: Սակայն, հողի գերխոնավությունն էլ ճակնդեղի համար վտանգավոր է, որովհետև արմատապտուղները նեխում են և հիվանդանում: Հողի նկատմամբ ճակնդեղն այնքան էլ պահանջկոտ չէ, որի հետևանքով մշակվում է համարյա բոլոր տեսակի հողերում: Նրա համար լավ նախորդներ են կաղամբը, վարունգը, կարտոֆիլը և շարահերկ այլ կուլտուրաներ: Մեզ մոտ մշակվող սեղանի ճակնդեղի բոլոր սորտերն էլ ունեն զարգացման երկամյա ցիկլ: Սեղանի ճակնդեղի արմատապտուղները լինում են բազմաձև՝տափակից մինչև երկարավուն-կոնաձև: Արտադրության մեջ առավելապես տարածված են տափակավուն և կլոր արմատապտուղ ունեցող սորտերը, որոնք աչքի են ընկնում վաղահասությամբ,բարձր ապրանքայնությամբ և համեղությամբ: Բորդո 237 սորտի սեղանի ճակնդեղը լավագույն սորտերից է: Ստացվել է Դրիբովսկի սելեկցիոն կայանում 1928 թ.,ՍՍՀՄ-ում բոլոր հանրապետություններում ու մարզերում շրջանացվել է 1943 թ.: Միջին վաղահաս սորտ է: Ծլելուց մինչև արմատապտղի լրիվ կազմակերպվելը տևում է 110-115 օր: Առաջին տարում ծաղկած բույսեր տալու շատ թույլ հակում ունի: Շաքիլատերևները կանաչ են, ենթաշաքիլային ծնկիկը՝մանուշակակարմրագույն: Տերևների վարդակը կիսականգուն է: Տերևները եռանկյունա-սրտաձև է: Տերևաթիթեղը մուգ կանաչ է, թույլ դեղնավուն երանգով, աշնանը առաջացնում է անտոցիանային երանգավորում: Տերևակոթունը մուգ վարդակարմրավուն է, տերևաջղերը՝ կարմրամանուշակագույն: Արմատապտուղը կլոր է, համարյա գնդաձև, մուգ կարմիր, մանուշակագույն մաշկով, նուրբ և հյութալի մսով, միապաղաղ ներկված գույնի, առանց աչքի ընկնող օղակավորության: Արմատապտուղը 2/3-ից մինչև ½ մասով հողից դուրս է, որի հետևանքով բերքը ձեռքով հեշտ է հավաքվում: Պահունակությունը բարձր է՝ հիվանդությունների նկատմամբ դիմացկուն: Չոր նյութի քանակը հասնում է 15-18-ի, շաքարներինը՝8.0-11%: Հողի նախապատրաստումը Մեծ նշանակություն ունի որակով կաատարած ցրտահերկը: Բոլոր դեպքերում ճակնդեղի համար պետք է կատարել խոր ցրտահերկ (25-30սմ խորությամբ): Վաղ գարնանը հողը պետք է փոցխել, մակերեսը հարթեցնելու և խոնավությունը պահպանելու համար:Այնուհետև,ցանքից 5-7 օր առաջ կուլտիվատորներով կամ չիզելով պետք է կատարել հողի նախացանքային մշակում կամ հարկ եղած դեպքում կրկնավարում են: Հողի պարարտացումը. Ճակնդեղին տալ միայն հանքային պարարտանյութեր՝ հեկտարին 60-90 կգ, 90-100 կգ P2O5 և 100-120 կգ K2O: Հանքային պարարտանյութերի մի մասը հող պետք է մտցնել աշնան ցրտահերկի ժամանակ (ֆոսֆորական և կալիումական), իսկ մնացած մասը տալ սնուցումների ձևով: Ցանքը և խնամքը. Մեկ հեկտարում ցանվում են 10-12 կգ բարձրորակ սերմ: Ցանքի լավագույն ժամկետը նախալեռնային շրջաններում պետք է համարել ապրիլի առաջին կեսը, իսկ լեռնային շրջաններում՝ ապրիլի առաջին տասնօրյակը: Պարենային արմատապտուղների փրերը կտրում են գլխիկին հավասար, իսկ սերմացուի համար ընտրվելիք արմատապտուղների փրերը կտրելիս գլխիկի վրա պետք է թողնել տերևակոթերը՝1-1.5 սմ երկարությամբ, որպեսզի աճման կոնը և կենտրոնական աչքերը չվնասվեն: Սեղանի ճակնդեղի մեկ հեկտարից ստացվում է 40-60տ.բերք: