1.0Gselectionhttps://gselection.am/ruselection2020https://gselection.am/ru/author/selection2020/rich600338<blockquote class="wp-embedded-content" data-secret="IG0Z0mmgmc"><a href="https://gselection.am/ru/product/arvuyt/">Люцерна</a></blockquote><iframe sandbox="allow-scripts" security="restricted" src="https://gselection.am/ru/product/arvuyt/embed/#?secret=IG0Z0mmgmc" width="600" height="338" title="«Առվույտ» — Gselection" data-secret="IG0Z0mmgmc" frameborder="0" marginwidth="0" marginheight="0" scrolling="no" class="wp-embedded-content"></iframe><script type="text/javascript"> /* <![CDATA[ */ /*! This file is auto-generated */ !function(d,l){"use strict";l.querySelector&&d.addEventListener&&"undefined"!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll('iframe[data-secret="'+t.secret+'"]'),o=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret="'+t.secret+'"]'),c=new RegExp("^https?:$","i"),i=0;i<o.length;i++)o[i].style.display="none";for(i=0;i<a.length;i++)s=a[i],e.source===s.contentWindow&&(s.removeAttribute("style"),"height"===t.message?(1e3<(r=parseInt(t.value,10))?r=1e3:~~r<200&&(r=200),s.height=r):"link"===t.message&&(r=new URL(s.getAttribute("src")),n=new URL(t.value),c.test(n.protocol))&&n.host===r.host&&l.activeElement===s&&(d.top.location.href=t.value))}},d.addEventListener("message",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener("DOMContentLoaded",function(){for(var e,t,s=l.querySelectorAll("iframe.wp-embedded-content"),r=0;r<s.length;r++)(t=(e=s[r]).getAttribute("data-secret"))||(t=Math.random().toString(36).substring(2,12),e.src+="#?secret="+t,e.setAttribute("data-secret",t)),e.contentWindow.postMessage({message:"ready",secret:t},"*")},!1)))}(window,document); /* ]]> */ </script>https://gselection.am/wp-content/uploads/2017/12/ARVUYT.jpg800600ԱՊԱՐԱՆԻ ՏԵՂԱԿԱՆ Կերի կայուն բազա ստեղծելու համար բավականին մեծ նշանակություն ունի առվույտի մշակությունը: Մեր հանրապետությունում հիմնական առվույտացան գոտի է համարվում Արարատյան դաշտավայրը, սակայն այն հաջողությամբ մշակվում է նաև նախալեռնային և լեռնային շրջանների ջրովի հողերում: Շիրակի մարզի ջրովի հողատարածքներում առվույտից մեկ վեգետացիայի ընթացքում հաջողությամբ ստացվում է 3 հար: Առվույտի խոտը հարուստ է կալցիումով և ֆոսֆորով, բազմաթիվ վիտամիններով (A,D,C,K) հատկապես կարոտինով, որոնք անհրաժեշտ են կենդանիների նորմալ սննդառության համար: ՀՀ-ում շրջանացված է առվույտի սովորական կամ կապույտ տեսակի (Medicago sativa L.) Ապարանի տեղականը, որը ստացվել է 1958թ.: Տնտեսապես արժեքավոր հատկանիշները Նախալեռնային և լեռնային շրջանների ջրովի հողատարածքներում առվույտի խոտի 3 տարիների միջին բերքը կազմում է 75-80 ց/հա: Առանձին տարիներին այդ ցուցանիշը ավելի բարձր կարող է լինել: Սպիտակուցային նյութերի բավականին բարձր պարունակություն` մինչև 18%: Հեկտարի հաշվով սերմնադաշտերից ստացվում է 3.0-ից մինչև 5.0 ց լավորակ սերմ: ՈՒնի բարձր ցրտադիմացկունություն: Բուսաբանական առանձնահատկությունները Սովորական առվույտի արմատը իլիկաձև է, հողի մեջ թափանցում է մի քանի մետր խորությամբ: Առաջին տերևը երևալուն պես արմատների վրա սկսում են առաջանալ պալարիկներ, որոնց քանակը պայմանավորված է հողի մշակումից, ինչպես նաև ցանքերի խնամքի որակից: Արմատավզիկը սկզբնական շրջանում գտնվում է հողից դուրս, ապա աստիճանաբար խորանում է հողի մեջ` 8-10 սմ խորությամբ: Արմատավզիկի վրա եղած բողբոջներից առաջանում են ընձյուղները: Դրանք կարող են լինել սնամեջ կամ լցված պարենքիմային բջիջներով: Միջհանգույցների թիվը տատանվում են 9-ից 20-ի միջև: Բարձրությունը լինում է 65-ից 95 սմ: Տերեւը բարդ է, հիմնականում եռմասնյա: Միջին տերևիկի կոթունը փոքր ինչ երկար է : Տերևիկների ստորին մասը թավոտ է, երբեմն նաև վերին երեսը: Ծաղկաբույլը ունենում է 2.0-ից 7.0 սմ երկարություն, կոմպակտ, ցանցառ, կոնաձև ողկույզ է, դուրս է գալիս տերևածոցից, յուրաքանչյուր ողկույզում լինում են 15-20 ծաղիկներ: Ծաղիիկները հիմնականում բաց մանուշակագույն են, կարող են լինել երկնագույն, բաց վարդագույն: Պտուղը զսպանակաձև ունդ է, որոնք բաղկացած են լինում 0.5-4 գալարներից: Հասունացման ժամանակ դրանք ձեռք են բերում մուգ շագանակագույն գունավորում: Պտուղը պարունակում է 4-ից 10 սերմ, որոնք մանր են, երիկամաձև, դեղին կամ շագանակագույն, ունեն հարթ մակերես: 1000 հատիկի մասսան կազմում է 1.5-2.5 գրամ: Ագրոտեխնիկական առանձնահատկությունները Առվույտի մշակությունն ունի շատ կարևոր ագրոտեխնիկական նշանակություն, քանի որ այն վարելաշերտը հարստացնում է ազոտով, վեգետացիայի ընթացքում հողում թողնում է 60-70 ց/հա արմատային և բուսական մնացորդներ: Առվույտի ցանքը պետք է կատարել լավ մշակված հողում, շերտը պետք է լինի փուխր, քանի որ սերմերը բավականին մանր են և պետք է ցանվեն մակերեսորեն (1.5-2.0սմ): Առվույտը զարգանում է երկդիմի բույսերի տիպով, այն կարելի է ցանել ոռոգման պայմաններում` գարնանը ծածկոցի տակ և ամռանը` առանց ծածկոցի` հացահատիկային մշակաբույսերի բերքահավաքից հետո: Որպեսզի ցանքը կատարվի հավասարաչափ և ոչ խորը, ցանքից առաջ անհրաժեշտ է կատարել գանում: Ցանքի նորման պետք է կազմի 8-9 մլն ծլունակ սերմ մեկ հեկտարի վրա, այսինքն` 16-24 կգ/հա, 100% տնտեսական պիտանիության դեպքում: Որպես բարձր բերքատու մշակաբույս, առվույտը օգտագործում է մեծ քանակով N,P,K,Ca և այլն: 100 ց/հա բերքի դեպքում նա հողից վերցնում է 260կգ N, 66 կգ ֆոսֆոր, 150 կգ կալիում, 290 կգ կալցիում: Նա շատ է օգտագործում հանքային սննդառության տարրեր` արմատային համակարգի կառուցման համար: Զարգացման սկզբնական փուլերում մեծ է պահանջը P-ի նկատմամբ, քանի որ այն նպաստում է մեծ տերևային զանգվածի առաջացմանը: Ցանքերի խնամքի աշխատանքները նպատակաուղղված են այն բանին, որպեսզի առաջին տարում ստացվեն համերաշխ ծիլեր և պայմաններ ստեղծվեն արդյունավետ խոտադաշտի ձևավորման համար: Ցանքից հետո դաշտը գլանվում է: Սկզբնական շրջանում բույսերը թույլ են զարգանում, ուստի պետք է կազմակերպել պայքար մոլախոտերի դեմ: Ցանքի տարում անհրաժեշտ է հողի խոնավությունը պահպանել որոշակի սահմաններում: Վերջին հունձը կատարվում է կայուն ցրտեր հաստատվելուց 20-25 օր առաջ, որպեսզի նա կարողանա վերաճել և կուտակել որոշակի քանակությամբ պահեստային սննդատարրեր: Բույսերն այդ դեպքում լավ են ձմեռում: Ենթացանքում գտնվող առվույտի խնամքը սկսում են ծածկոց հանդիսացող մշակաբույսի բերքահավաքից հետո: Դաշտում չպետք է թողնվի ծղոտ, որպեսզի թույլ բույսերը չզրկվեն լույսից: Դաշտը անհրաժեշտ է փոցխել, իսկ առվույտի վերաճը ապահովելու նպատակով անհրաժեշտ է այն սնուցել ֆոսֆորական և կալիումական պարարտանյութերով (30-45կգ/հա ա.ն.հ.), այնուհետև ջրել 700-800մ3/հա ոռոգման նորմայով: Խոզանացան առվույտը ցանքի տարում ունի կարճացած վեգետացիոն ժամանակահատված, ուստի ստացված ծիլերի լավ զարգացումն ապահովելու նպատակով առաջին ոռոգումը կատարում են ծլելուց 20-25 օր հետո, երբ առաջանում են 6-8 եռամաս տերևներ և բույսերը լավ արմատակալում են: Ամառային խոզանացան առվույտին անպայման պետք է տրվի հիմնական կամ ցանքին զուգընթաց պարարտացում: Կյանքի երկրորդ և հաջորդ տարիներին, առվույտի խնամքի աշխատանքները վաղ գարնանը սկսում են սնուցումներից: Փոցխումը կատարվում է ծանր փոցխերով` ցանքերի շարքերին հակառակ ուղղությամբ, 2 հետքով, իսկ խոզանացան առվույտի ցանքերը փոցխում են թեթև փոցխերով` մեկ հետքով: Յուրաքանչյուր հարից հետո համատարած ցանքերը փոցխում են: Դա նպաստում է օդի և խոնավության լավ ներթափանցմանը հողի մեջ: Խոտի նպատակով առվույտը պետք է հնձվի ծաղկման սկզբում, կյանքի առաջին տարում, իսկ մյուս տարիներին` կոկոնակալման փուլում: